علم و اطلاع نيستند ولى در متفقين با ايشان اشخاص عالم دانشمند كارآمد بسيار هست و در واقع اتصال دارد با انجمنهاى ملى دنيا باينواسطه ميتوان اميدوار بود كه بتوانند كارى بكنند . ممتحن السلطنه جنرال قنسول از مجاهدين اين شهر كمال ملاحظه را دارد چند روزه توقف من در تفليس بخصوصيت زياد كه با من مىكند و بمختصر مهربانى كه من به او مينمايم اندكى از طرف آنها آسوده‌خاطر مىشود در اين شهر حكومت روس از طرف گرجيان نگران است روزى نيست كه چند نفر مقصر سياسى گرفتار نشوند مخصوصا جوانان و شاگردان مدارس پسران و دختران . محبسهاى اين شهر پر است از مقصرين پلتيكى و همه روزه آنها را بنوبه و دسته دسته با دستهاى بزنجير بسته باستنطاق مىبرند اگر بخواهند فرار كنند يا كسى از يكى از آنها حمايت كند هردو را ميكشند هركدام از مقصرين كه محكوم بقتل شدند او را در خارج شهر برده هزار و پانصد گلوله به او ميزنند با وجود اين سختى حكومت باز مقصرين فرار ميكنند و از محبسهاى سخت كه گريختن از آنها بسى مشكل است ميگريزند مقصرين سياسى هنگامى كه آنها را رو بكشتن مىبرند چنان اظهار خوشحالى مينمايند كه گويا بعروسى ميروند و دخترهاى ماهرو را چون رو بقتلگاه مىبرند مردم بر سر آنها گل ميريزند و آنها خود اظهار شادى ميكنند كه در راه خدمت به وطن جان ميدهند . وضع و محاذات شهر تفليس هرقدر جالب‌نظر است اطلاع بر حال مقصرين سياسى مرا افسرده خاطر مىكند خاصه كه شبها اغلب از پاى عمارتى كه در آن خوابيده‌ام صداى سوت ميآيد علامت عبور دادن مقصرين است از ترس آنكه مبادا كسى بحمايت آنها درآيد و اغتشاش بشود بمحض بلند شدن سوت دكاكين در كمال عجله بسته مىشود و آنوقت صداى زنجير كه بدست و پاى جوانان مقصر بسته است به گوش ميرسد تا عبور نمايند و دكانها بازگردد . چون قلعه بزرگ محبس سر تلى بنا شده و در اطراف آن دريچها مشرف بر شهر و بر رود كر مىباشد مستحفظ با تفنك ايستاده اگر از دور كسى با دست به طرف دريچها